Vijagra tajno oružje Engleza protiv Meksika? Kako širenje krvnih sudova pomaže na velikoj nadmorskoj visini

Pred utakmicu Meksiko - Velika Britanija u Engleskoj se pokrenula neočekivana diskusija o mogućoj upotrebi vijagre kao medicinskog sredstva za suzbijanje efekata velike nadmorske visine. Tako je nadmorska visina Meksiko Sitija uveliko postala tema kojom se ovih dana bave britanski mediji tokom Svetskog prvenstva u fudbalu 2026. godine, ali ovog puta sa medicinskim obrtom.

Zašto Britanci pričaju o vijagri pre utakmice protiv Meksika?

Vijagra, lek čiji je aktivni sastojak sildenafil, mogla bi legalno da se koristi jer se ne nalazi na listi zabranjenih supstanci Svetske antidoping agencije (WADA). Lista WADA za 2026. godinu je na snazi od 1. januara 2026. godine i definiše supstance i metode zabranjene u međunarodnim sportovima.

Preporučujemo

Priča o vijagri pojavila se zbog uslova na Azteca Stadium, koji se nalazi na više od 2.200 metara nadmorske visine. Na toj nadmorskoj visini, smanjena dostupnost kiseonika može da izazove povećan umor, teže disanje, sporiji oporavak i osećaj iscrpljenosti kod fudbalera koji se nisu aklimatizovali. Prema navodima objavljenim u časopisu Gardian objašnjeno je da, pod ovim uslovima, gostujući timovi mogu da dožive pad fizičkih performansi, posebno tokom ponovljenih napora i sprinteva visokog intenziteta.

Vijagra se nametnula kao tema jer sildenafil može da proširi krvne sudove u plućima i smanji plućni pritisak, mehanizam koji je proučavan u kontekstima velikih nadmorskih visina. Ipak, ključna stvar je da se ne preuveličavaju njeni efekti. Britanski The San, koji se najviše bavi ovom temom, takođe napominje da studije pokazuju da bi uticaj vijagre bio ograničen na visinama ispod 4.000 metara, a Meksiko Siti je ispod tog praga.

Nije šala - vijagra pomaže planinarima i alpinistima da lakše podnesu ekstremne nadmorske visine

Iako zvuči kao urbani mit ili vic, vijagra, odnosno sildenafil, u medicini se zaista koristi kao prva pomoć planinarima i alpinistima za lakše podnošenje ekstremnih nadmorskih visina. Razlog za to nema nikakve veze sa primarnom namenom ovog leka, već sa načinom na koji sildenafil deluje na krvne sudove. Na planini, vijagra može da pomogne na sledeći način:

1. Širenje krvnih sudova u plućima

Na velikim nadmorskim visinama (iznad 3.000 metara), vazduh je „redak" i nivo kiseonika drastično opada. Kao odbrambena reakcija na nedostatak kiseonika, krvni sudovi u ljudskim plućima počinju naglo da se sužavaju - stiskaju. Telo to radi kako bi preusmerilo krv, ali na velikim visinama to dovodi do opasnog rasta pritiska u plućima. Vijagra deluje tako što opušta glatke mišiće i širi krvne sudove. Kada planinar uzme vijagru, ona ciljano širi arterije u plućima, smanjuje plućni pritisak i omogućava krvi da lakše protiče i efikasnije vezuje ono malo kiseonika što ima u vazduhu.

2. Prevencija i lečenje visinskog edema pluća

Najveća opasnost na ekstremnim visinama je HAPE - visinski edem pluća, odnosno nakupljanje tečnosti u plućima usled pomenutog visokog pritiska. HAPE je po život opasno stanje koje izaziva gušenje. Budući da vijagra drastično obara pritisak u plućnim arterijama, ona direktno sprečava „curenje" tečnosti u plućne alveole. Zbog toga je lekari zvanično preporučuju kao preventivu ili hitan tretman za alpiniste koji su skloni ovom problemu, a moraju brzo da se popnu na veliku visinu.

3. Povećanje fizičke izdržljivosti u zoni smrti

Kada su krvni sudovi u plućima opušteni, srce trpi daleko manji napor dok pumpa krv. Istraživanja su pokazala da planinari, koji koriste sildenafil na velikim visinama, imaju bolju saturaciju - zasićenost krvi kiseonikom, manje osećaju zamor mišića i mogu da izdrže veći fizički napor u uslovima gde bi inače jedva disali.

Da li je WADA zabranila vijagru za fudbalere 2026. godine?

Prema dostupnim informacijama, sildenafil se ne pojavljuje kao zabranjena supstanca na listi zabranjenih supstanci WADA za 2026. godinu. To znači da, sa stanovišta antidopinga, njegova upotreba ne bi bila zabranjena što se tiče Svetske antidoping agencije, pod uslovom da se koristi pod medicinskim nadzorom i u skladu sa važećim pravilima svakog nacionalnog tima. WADA napominje da njena lista identifikuje supstance i metode zabranjene na takmičenju, van takmičenja ili u određenim sportovima.

Tekst u listu The Sun ne tvrdi da selektor Thomas Tuchel već prepisuje lek svojim igračima. Zapravo, fokus je na regulatornim i medicinskim aspektima. Članak ukazuje da bi, prema važećim propisima WADA, Engleska mogla da koristi sildenafil bez kršenja antidoping pravila ako bi njeno medicinsko osoblje smatralo da je to korisno.

Sportski stručnjaci ističu da prednost Meksika ne leži u lekovima, već u aklimatizaciji. Igrači meksičke reprezentacije bolje su upoznati sa uslovima na stadionu Azteca, gde se lopta kreće drugačije, napor se čini dužim, a oporavak između sprintova može da bude  zahtevniji za protivnike koji stižu sa malo vremena za aklimatizaciju.

(eKlinika.rs)