Zašto su žene sklonije da obole od sindroma iritabilnog creva?

Od stotina miliona ljudi koji žive sa sindromom iritabilnog creva (IBS) širom sveta, oko dve trećine su žene. Sada su istraživači identifikovali biološki put u crevima miševa koji bi mogao da pomogne u objašnjenju ovog nesrazmernog broja, otkriće koje bi jednog dana moglo dovesti do novih tretmana.

Sindrom iritabilnog creva je slabo shvaćeno stanje

U studiji objavljenoj u časopisu Science, tim je pokazao da ženski polni hormon estrogen povećava komunikaciju između dva tipa ćelija u sluzokoži creva, što zauzvrat povećava signalizaciju bola mozgu.

Preporučujemo

- To je fantastičan rad. Dodaje novu dimenziju našem razumevanju bolova u stomaku i... važan uvid u to zašto žene mogu da imaju veći rizik - kaže dr Guy Boeckxstaens, neurogastroenterolog na KU Leuven i na University Hospital Leuven. 

Sindrom iritabilnog creva je slabo shvaćeno stanje koje može da izazove nadimanje, dijareju i zatvor, ponekad kao odgovor na stres ili određenu hranu. Istraživači već dugo sumnjaju da polni hormoni igraju ulogu, delom zato što simptomi često variraju sa menstrualnim ciklusom.

Holly Ingraham, molekularni fiziolog na University of California u San Francisku, zapitala se da li estrogen možda aktivira retku grupu ćelija u sluzokoži debelog creva poznatu kao enterohromafinske ćelije. Ove ćelije reaguju na određene iritanse i druge stimuluse oslobađanjem neurotransmitera serotonina, koji zauzvrat aktivira nerve koji šalju signale bola u mozak.

Estrogen utiče na sindrom iritabilnog creva

Prvi set eksperimenata u novoj studiji potvrdio je učešće estrogena u ovom putu - ženke miševa čiji su jajnici uklonjeni, i stoga nisu mogle da proizvode hormon, imale su daleko manju aktivnost u nervima koji signaliziraju bol u crevima. Takođe su pokazivale manje znakova nelagodnosti kao odgovor na naduvavanje malog balona u njihovom debelom crevu kako bi se imitirao otečeni stomak.

Ali, kada je tim analizirao delove mišjeg creva, nisu mogli da pronađu receptore estrogena na enterohromafinskim ćelijama. Umesto toga, takvi receptori su se pojavili na drugom retkoj vrsti ćelija nazvanoj L ćelije, koje pomažu u otkrivanju jedinjenja koja proizvode crevne bakterije. Ove ćelije luče peptid nazvan PYY, koji su neka istraživanja povezala sa kontrolom apetita.

Miševi kojima je ubrizgan estrogen imali su veće koncentracije PYY u krvi. A dodatni eksperimenti sa ćelijama u posudi pokazali su da PYY direktno pokreće enterohromafinske ćelije da oslobađaju serotonin. Davanje miševima leka za blokiranje receptora enterohromafinskih ćelija za PYY smanjilo je njihovu osetljivost na nelagodnost u crevima.

Otkriće da L ćelije reaguju na estrogen pomoglo bi u objašnjenju reakcija na hranu i mikrobe u crevima

- Nalazi studije pokazuju da je „upravo ovaj lanac događaja, ova unakrsna komunikacija između ova dva retka tipa ćelija u crevima, ono što posreduje u osećaju bola, a estrogen pojačava ceo ovaj put - naglašava Holly Ingraham.

Drugi putevi, uključujući druge hormone, verovatno doprinose signalizaciji bola u crevima. Ipak, otkriće da L ćelije reaguju na estrogen je „veoma fundamentalno otkriće“ koje bi moglo da pomogne u objašnjavanju ne samo signalizacije bola, već i potencijalno drugih reakcija na hranu i mikrobe u crevima, navode istraživači.

Naučnici ističu da bi istraživanje moglo da dovede do novih terapija – na primer, blokiranjem PYY receptora na enterohromafinskim ćelijama. Postojeći lek za sindrom iritabilnog creva nazvan alosetron, koji blokira serotoninske receptore na nervnim ćelijama u crevima, pokazao se efikasnijim u lečenju sindroma iritabilnog creva kod žena nego kod muškaraca. Može izazvati ozbiljne, čak i životno ugrožavajuće neželjene efekte i preporučuje se samo u teškim slučajevima koji nisu reagovali na druge terapije.

Razumevanje kako novoidentifikovani put doprinosi bolu kod ljudi sa sindromom iritabilnog creva i kako bi se mogao iskoristiti za lečenje, zahtevaće studije na ljudima pored podataka o miševima, podsećaju istraživači.

Nalazi tima naučnika mogli bi da nagoveste evolutivni razlog za veće stope sindroma iritabilnog creva kod žena, kaže Ingraham. Estrogen raste do izuzetno visokih nivoa u kasnoj trudnoći –-tačno kada „želite da imate ovu povećanu osetljivost u crevima“, što bi moglo da pomogne u odvraćanju od konzumiranja toksične hrane koja može naštetiti fetusu, kaže ona.

(eKlinika.rs)