Rak testisa može da se napipa: Urolog objašnjava kako se radi samopregled i koje promene su upozoravajuće

Vest o smrti Mladena Mitića (31) iz Vranja, koji se godinama borio sa rakom testisa, još jednom je podsetila koliko je važno da muškarci na vreme prepoznaju simptome ove bolesti. Iako rak testisa spada među najčešće maligne tumore kod mlađih muškaraca, istovremeno je i jedan od najizlečivijih kada se otkrije u ranoj fazi. Upravo zato urolozi naglašavaju da samopregled može imati presudnu ulogu u ranom postavljanju dijagnoze.

Najčešći simptom je jedna promena koju muškarac može sam da napipa

Karcinom testisa najčešće se javlja kod muškaraca između 15. i 40. godine života. Tačan uzrok nastanka nije poznat, ali postoje faktori koji povećavaju rizik od razvoja bolesti.

Preporučujemo

– Nije poznato zbog čega dolazi do alteracije zdravih ćelija testisa u maligne. Međutim, identifikovani su faktori rizika koji su povezani sa pojavom tumora. Jedan od njih je kriptorhizam, odnosno stanje kada ne dolazi do spuštanja testisa u skrotum (nespušten testis). Takođe, prisustvo kancera testisa kod članova porodice, zatim mlađe životno doba (kancer testisa se najčešće javlja kod muškaraca između 15. i 40. godine života), kao i pojedini genski, hromozomski poremećaji, predstavljaju faktore rizika, odnosno dovode do češćeg javljanja ove maligne bolesti – navodi za eKlinika portal Asist. dr Uroš Bumbaširević, specijalista urologije sa Klinike za urologiju Univerzitetskog kliničkog centra Srbije.

Iako se simptomi mogu razlikovati od osobe do osobe, najčešći znak bolesti jeste bezbolno otvrdnuće ili uvećanje jednog testisa.

– Najznačajniji simptom koji se javlja je pojava tvrdine i uvećanja testisa. Ova tvrdina je u većini slučajeva bezbolna. Ali, kod određenog broja pacijenata može da se javi osećaj težine ili tup bol u predelu testisa. Retko, kod ovog tumora može da se javi iznenadni i jak bol, što je uglavnom posledica krvarenja unutar samog tumora. Osim navedenih simptoma koji se odnose na testis, u slučajevima uznapredovale, metastatske bolesti mogu da se jave i simptomi zahvaćenosti drugih organa ili organskih sistema. Tako je poznato da se metastaze kancera testisa najčešće javljaju u limfnim žlezdama koje se nalaze oko velikih trbušnih krvnih sudova što može dovesti do pojave bolova u trbuhu ili leđima, potom u plućima, kada se javljaju kašalj ili osećaj otežanog disanja. Retko se može javiti i uvećanje dojki kod muškaraca (ginekomastija), jer određeni tipovi kancera testisa luče hormon koji dovodi do ove pojave – objašnjava dr Bumbaširević.

Ultrazvuk testisa je dovoljan da se postavi dijagnoza

Svaka nova promena na testisu razlog je za pregled kod urologa. Stručnjaci naglašavaju da pregled ne treba odlagati, jer upravo rano otkrivanje bolesti značajno povećava šanse za izlečenje.

– Pregled urologa podrazumeva uzimanje opširne anamneze i detaljan pregled testisa. Posebno je važno naglasiti da je ultrazvuk testisa metoda koja je sasvim dovoljna za postavljanje dijagnoze. U cilju određivanja stadijuma bolesti sprovode se pregledi drugih regija tela i analize tumorskih markera iz krvi pacijenta. Prisustvo metastaza dokazuje se kompjuterizovanom tomografijom grudnog koša, trbuha i male karlice (CT/skener) ili magnetnom rezonancom (MR) – kaže dr Bumbaširević.

Lečenje najčešće počinje hirurškim uklanjanjem obolelog testisa, a dalji tok terapije zavisi od vrste tumora i proširenosti bolesti.

– Lečenje kancera testisa se započinje hirurškim odstranjivanjem obolelog testisa, nakon čega se postavlja definitivna patohistološka dijagnoza i utvrđuje tip tumora. U zavisnosti od stadijuma bolesti lečenje može biti završeno samo hirurgijom ili će postojati potreba za primenom lekova (hemioterapije) kod visokorizičnih pacijenata ili onih sa već razvijenim metastazama. Lečenje svakog pacijenta zahteva individualni, personalizovan pristup uz određivanje koristi i rizika od svakog modaliteta terapije – ističe dr Bumbaširević.

Samopregled traje svega nekoliko minuta

Iako ne postoji skrining program za rak testisa, urolozi preporučuju da muškarci povremeno sami pregledaju testise, naročito ukoliko imaju neki od faktora rizika.

– Kako je reč o bolesti koja je relativno retka i u najvećem broju slučajeva izlečiva, nije uspostavljen program ranog otkrivanja, tj. skrining kancera testisa. Urolozi često savetuju samopregled testisa jednom u tri meseca, naročito kod onih muškaraca sa poznatim faktorima rizika. Samopregled je najjednostavnije obaviti prilikom tuširanja kada je koža mošnica opuštena. On podrazumeva da se prstima prelazi preko čitave površine testisa koja je glatka, bez neravnina, tvrdina ili čvorića čije prisustvo može ukazati na tumor testisa – savetuje dr Bumbaširević.

Kada se bolest otkrije na vreme, šanse za izlečenje su izuzetno velike

Rak testisa danas se smatra jednim od najuspešnije izlečivih malignih tumora, posebno kada je ograničen samo na testis.

– U tom smislu je dobro poznato da se kod bolesti koja je ograničena samo na testis postižu stope izlečenja do približno 100 odsto. Lečenje uznapredovalih i metastatskih formi predstavlja uspešnu priču moderne onkologije. Zahvaljujući efikasnim lekovima koji se primenjuju po jasno definisanim hemioterapijskim protokolima izlečenje je moguće postići u značajnom procentu slučajeva – naglašava dr Bumbaširević.

Vest o preranoj smrti mladog čoveka koji se godinama borio sa ovom bolešću podseća da rak testisa može pogoditi i mlade, naizgled potpuno zdrave muškarce. Zbog toga lekari poručuju da svaku novu promenu na testisu treba shvatiti ozbiljno i javiti se urologu bez odlaganja, jer upravo pravovremena dijagnoza daje najveće šanse za potpuno izlečenje.

(eKlinika.rs)