Da li rizik od multiple skleroze počinje pre rođenja: Važni rezultati nove studije na više od milion ljudi

Velika populaciona studija sprovedena na više od milion ljudi u Norveškoj pokazala je da osobe koje su rođene kao krupnije za gestacijsku dob imaju povećan rizik da kasnije u životu razviju multiplu sklerozu (MS). Istraživači smatraju da izloženost povišenom nivou šećera u krvi majke tokom trudnoće može da dovede do promena u programiranju imunog sistema, što ima dugoročne posledice po zdravlje.

Ključni nalazi istraživanja

Izloženost dijabetesu majke tokom trudnoće, kao i rođenje sa većom telesnom masom u odnosu na gestacijsku dob (LGA), povezani su sa većim rizikom od razvoja multiple skleroze u odraslom dobu.

Iako su ranija istraživanja pokazala da nepovoljni ishodi trudnoće mogu da utiču na razvoj imunog sistema i dugoročno zdravlje, njihova konkretna povezanost sa MS do sada nije bila dovoljno istražena. Novo istraživanje, objavljeno u časopisu JAMA Neurology, ukazuje na to da predispozicija za multiplu sklerozu može da počne još u prenatalnom periodu.

Rana faza života kao ključni period

„Iako je poznato da deca sa povišenim indeksom telesne mase i dijabetesom imaju veći rizik od razvoja MS u odraslom dobu, naši rezultati sugerišu da koreni bolesti mogu da budu u perinatalnom periodu“, navodi vodeći autor dr Katrina Wolfova sa Univerzitetskog medicinskog centra Kolumbija.

Zanimljivo je da su osobe rođene kao lakše za gestacijsku dob imale niži rizik od razvoja MS, iako je ova grupa inače pod većim rizikom od metaboličkih i kardiovaskularnih bolesti.

Kako je sprovedena studija

Istraživanje je obuhvatilo podatke o 1.303.802 živorođene dece iz norveških registara, rođenih između 1967. i 1989. godine. Analizirani faktori uključivali su:

• prevremeni porođaj
• nisku ili visoku porođajnu težinu u odnosu na gestacijsku dob
• hipertenzivne poremećaje u trudnoći
• abrupciju placente
• dijabetes majke.

U konačnu analizu uključeno je 1.166.731 osoba, koje su praćene do 2019. godine.

Rezultati: povećan rizik u određenim grupama

Tokom praćenja identifikovano je ukupno 4.295 slučajeva multiple skleroze. Glavni nalazi formulisani su na sledeći način:

• osobe rođene kao krupne za gestacijsku dob imale su 13 odsto veći rizik za razvoj MS
• osobe rođene kao male za gestacijsku dob imale su niži rizik
• izloženost dijabetesu majke bila je povezana sa više nego dvostruko većim rizikom.

Sa druge strane, prevremeni porođaj, abrupcija placente i hipertenzivni poremećaji u trudnoći nisu bili povezani sa MS. Prosečna starost u trenutku dijagnoze bila je 37 godina, a gotovo 70 odsto obolelih bile su žene.

Mogući mehanizmi: Kako prenatalni faktori utiču na MS

Iako tačan mehanizam još nije u potpunosti razjašnjen, istraživači navode nekoliko mogućih objašnjenja. Jedna od ključnih hipoteza jeste da izloženost povišenom šećeru u trudnoći može da dovede do trajnih promena u imunom sistemu deteta.

Druga mogućnost ukazuje na više faktora:

• dijabetes majke može da poveća telesnu masu deteta pri rođenju i kasnije u detinjstvu
• povećana telesna masa može da dovede do hronične upale niskog intenziteta
• niži nivoi vitamina D takođe mogu da igraju ulogu.

Kritični period u ranom razvoju

Autori naglašavaju da može da postoji „kritični prozor“ u ranom periodu života kada telesna masa ima snažniji uticaj na rizik od MS nego kasnije u životu. Podršku ovoj tezi daje i studija iz Švedske, koja je pokazala da gojaznost u detinjstvu udvostručuje rizik od MS, i da smanjenje telesne mase kasnije ne smanjuje značajno taj rizik.

Ograničenja i značaj studije

Prednosti istraživanja uključuju veliki broj ispitanika, populacioni pristup i dug period praćenja Međutim, postoje i ograničenja. Među njima su: moguća netačna klasifikacija pojedinih podataka, nemogućnost kontrole svih faktora (gojaznost majke, pušenje, vitamin D), kao i ograničena primenljivost na druge populacije.

Mišljenje stručnjaka

Stručnjaci ocenjuju da studija dodatno potvrđuje značaj metaboličkog zdravlja u trudnoći.

Dr Suma Shah sa Univerziteta Duke ističe da rezultati nisu iznenađujući, ali da dodatno naglašavaju uticaj metaboličkih faktora na razvoj MS.

„Ovo istraživanje otvara mogućnost da se rizik prepozna još u prenatalnom periodu“, navodi ona.

Sa druge strane, dr Ingrid Loma-Miller naglašava značaj rane i agresivnije kontrole dijabetesa pre i tokom trudnoće, kako bi se smanjio rizik od neuroimunoloških bolesti.

(eKlinika.rs)