Česte infekcije znak su da proverimo bela krvna zrnaca, da li su niske vrednosti uvek opasne?

Leukopenija je stručni naziv za nizak broj belih krvnih zrnaca (leukocita) u krvi. Kada padne broj belih krvnih zrnaca, slabiji nam je imunitet i povećava se rizik od infekcija. Stanje može da bude posledica delovanja virusa, oštećenja koštane srži, javlja se i kod autoimunih bolesti ili kao neželjena reakcija na citostatike tokom lečenja malignih bolesti.

Opštiji pojam od neutropenije

Leukopenija je opštiji pojam od neutropenije, koja se odnosi samo na jednu vrstu belih krvnih zrnaca - neutrofile, koji su najbrojnija vrsta belih krvnih zrnaca i prva linija odbrane imunološkog sistema protiv bakterija i gljivica.

Preporučujemo

Grčki prefiks „leuko“ znači belo, dok sufiks „penija“ označava „premalo“. Zato ovaj termin obuhvata sve vrste belih krvnih zrnaca, uključujući neutrofile, limfocite, monocite, eozinofile i bazofile.

Koji je najčešći razlog za nizak broj belih krvnih zrnaca?

Dr Džoan Beker iz MD Anderson Cancer Center, specijalista transfuziologije, kaže da do pada broja belih krvnih zrnaca najčešće dolazi zato što sam organizam ne proizvodi dovoljnobelih krvnih zrnaca ili pod uticajem spoljašnjih faktora, na primer zbog infekcije.

Doktor dodaje da kod nekih osoba organizam prirodno ne proizvodi dovoljno belih krvnih zrnaca, kao što je bio slučaj sa Dejvidom Veterom, poznatim kao „dečak iz mehura“ sedamdesetih godina prošlog veka. Zbog potpuno urušenog imunog sistema i kako bi se zaštitio od infekcija, proveo je život u plastičnom, sterilnom balonu. Ipak, ovi poremećaji imuniteta uglavnom se otkrivaju veoma rano u detinjstvu.

Kada se nizak broj belih krvnih zrnaca javi kod starijih osoba, uzrok je obično bolest poput leukemije. Kod osoba koje se leče od raka hemoterapija je ipak najverovatniji uzrok leukopenije. Neutropenija je dobro poznata neželjena reakcija na primenu hemoterapije.

Da li leukopenija uvek znači da se telo bori protiv infekcije?

- Ne. Osim ako se sa infekcijom ne borimo veoma dugo - kaže dr Beker i objašnjava da postoje i neki genetski uzroci niskog broja belih krvnih zrnaca.

Genetska varijacija poznata kao benigna etnička neutropenija uočava se kod pojedinih pripadnika afričke, bliskoistočne i azijske populacije, koji imaju manji broj neutrofila u odnosu na osobe evropskog porekla. Zanimljivo je da ove osobe nisu češće bolesne od, na primer, Evropljana - njihov broj neutrofila jednostavno je prirodno niži. Ovo stanje poznato je i kao neutrofilni broj povezan sa Duffy-null varijantom (DANC).

- Slično kao i srpaste ćelije, benigna etnička neutropenija izgleda da predstavlja prirodnu varijaciju koja se razvila u područjima gde je malarija česta. Srpaste ćelije brže odumiru kada su zaražene malarijom. Međutim, pošto osobe sa benignom etničkom neutropenijom nemaju određeni receptor na površini crvenih krvnih zrnaca, uzročnik malarije ne može ni da uđe u ćelije, što ovim osobama omogućava prirodni imunitet - objašnjava dr Beker.

Simptomi leukopenije

Stručnjaci navode da nizak broj belih krvnih zrnaca ne mora obavezno da bude praćen tegobama. Kada se jave problemi, pacijenti se uglavnom žale na česte infekcije, praćene povišenom telesnom temperaturom, drhtavicom i znojenjem. Dr Džoan Beker naglašava da je posebno važno da se onkološki bolesnici odmah jave lekaru ako tokom lečenja raka dobiju povišenu telesnu temperaturu.

- Tokom onkološke terapije organizam ne može uvek da se bori protiv infekcija na isti način kao ranije. Moguće je da će zato pacijentima biti potrebni antivirusni lekovi ili antibiotici - navodi doktorka.

Kako se leči leukopenija?

- Postoje faktori rasta, poput filgrastima, koji mogu da stimulišu koštanu srž da proizvodi više belih krvnih zrnaca. Međutim, odluka o tome da li vam je takva terapija potrebna zavisi od uzroka leukopenije i učestalosti obolevanja. Osoba koja često ima infekcije lečiće se drugačije od osobe koja samo povremeno dobije prehladu - precizira dr Beker.

Koji broj belih krvnih zrnaca se smatra opasno niskim?

Normalan broj belih krvnih zrnaca iznosi između 4.000 i 11.000 ćelija po mikrolitru (mcL), objašnjavaju stručnjaci.

- Međutim, ako nismo često bolesni, čak ni veoma nizak broj belih krvnih zrnaca ne mora nužno da bude razlog za zabrinutost. „Opasno nizak“ broj više se procenjuje prema simptomima nego prema samim brojkama - zaključuje dr Beker.

(eKlinika)