Dr Zoran Popadić: Rak danas više nije presuda, mnogi pacijenti žive dugo i kvalitetno

U vreme kada onkologija prolazi kroz jednu od najvećih transformacija u svojoj istoriji, razgovarali smo sa sub. spec. dr med. Zoranom Popadićem, medikalnim onkologom iz Acibadem Bel Medic bolnice, o personalizovanoj medicini, imunoterapiji, kliničkim studijama i novim mogućnostima lečenja koje pacijentima danas pružaju više nade nego ikada ranije.

Personalizovana medicina više nije budućnost, već sadašnjost

Od najčešće pominjanih promena u onkologiji jedna je i personalizovana medicina. Koliko se danas lečenje karcinoma zaista prilagođava svakom pacijentu pojedinačno?

Preporučujemo

– Personalizovana medicina u pristupu onkološkim pacijentima budućnost je koja već živi u sadašnjim planiranjima specifičnog onkološkog lečenja za većinu obolelih, posebno u ustanovi u kojoj radim. Adekvatan pristup i plan lečenja za svakog pacijenta ponaosob, ako ne u prvim linijama specifičnog lečenja, onda u kasnijim linijama lečenja metastatske bolesti, nezamisliv je bez CGP (sveobuhvatnog genomskog profilisanja), ili bar NGS analize mutacija gena koje u pojedinim lokalizacijama tumora omogućavaju osmišljavanje najboljeg terapijskog plana – kaže dr Zoran Popadić.

Genomsko profilisanje menja način na koji pratimo bolest

Sve veći značaj dobija i genomsko profilisanje tumora, koje ne utiče samo na izbor terapije već i na praćenje toka bolesti.

– Genomsko profilisanje nije važno samo za planiranje lečenja, ono omogućava da kasnije, u praćenju pacijenata tokom ili nakon završenog specifičnog lečenja, analizom nivoa ctDNA (cirkulišuće tumorske DNA) rano detektujemo relaps bolesti. Takođe, ne samo postoperativni stejdžing, HP i IHH morfologija tumora, već i nivoi ctDNA nakon preduzetih operativnih zahvata u ranim stadijumima bolesti, treba da budu presudni u donošenju odluke o primeni adjuvantne, postoperativne terapije – objasnio je dr Popadić.

Revolucija koju su doneli imunoterapija i ciljani lekovi

U poređenju sa periodom od pre deset godina, mogućnosti lečenja malignih bolesti danas su značajno drugačije.

– Primena imunoterapije, ciljane terapije, a u poslednje vreme i takozvanih ADC lekova (Antibody-Drug-Conjugate), značajno je promenila ukupno preživljavanje pacijenata sa metastatskom bolešću, uz poboljšanje kvaliteta života ovih bolesnika. Do pre deset godina bilo je nezamislivo da pacijenti sa metastatskom bolešću, posebno melanomom, karcinomom pluća, karcinomom bešike ili malignitetima gornje i donje digestivne cevi, dožive višegodišnje praćenje tokom ili nakon specifične onkološke terapije – rekao je dr Popadić.

Dijagnoza nije kraj, već početak borbe

Mnogi pacijenti i danas dijagnozu karcinoma doživljavaju kao kraj svih planova. Koliko je važno govoriti o mogućnostima lečenja i kvalitetu života?

– Od presudnog je značaja da u kontaktu sa obolelima od maligne bolesti predočimo sve modalitete onkološkog lečenja koji u datom slučaju dolaze u obzir. Pri tome ne samo davanje nade, već i realno svedočenje o lečenju i kvalitetu života, podstiču pacijente da se aktivno uključe u terapiju i time daju važan doprinos svojim pozitivnim stavom i usmerenošću na lečenje – istakao je dr Popadić.

Kada o lečenju odlučuje tim

Savremena onkologija danas se teško može zamisliti bez multidisciplinarnog pristupa i saradnje različitih specijalista.

– Najbitniji momenat u odlučivanju o opcijama lečenja jeste sagledavanje svakog slučaja od strane multidisciplinarnog tima i donošenje konzilijarne odluke o lečenju konkretnog pacijenta. Multidisciplinarni pristup smanjuje moguće propuste i eventualne pogrešne procene koje bi se ispoljile pri odlučivanju pojedinih specijalista iz oblasti onkologije – rekao je dr Popadić.

Da li karcinom postaje hronična bolest?

Zahvaljujući napretku terapija, sve češće se postavlja pitanje da li će pojedine maligne bolesti jednog dana biti posmatrane kao hronična stanja.

– Upravo sve gore navedeno govori u prilog tome da već danas znatan broj malignih oboljenja, pa čak i u metastatskoj, proširenoj bolesti, može da se prevede u takozvanu hroničnu fazu uz zadovoljavajući kvalitet života. To može da traje kraće ili duže vreme, zavisno od same bolesti, ali i od strukture ličnosti obolelog –rekao je dr Popadić.

Kliničke studije kao put do najsavremenijih terapija

Za mnoge pacijente kliničke studije predstavljaju priliku za pristup inovativnim lekovima koji još nisu deo standardne terapije.

– Klinička ispitivanja koja se sprovode kako bi se procenila bezbednost i efikasnost inovativnih terapija neophodna su da bi bilo koji inovativni lek postao deo etablirane terapije i ušao kao regularna opcija u terapijski standard lečenja šire populacije. U isto vreme, ona pružaju mogućnost da pacijenti dobiju najsavremeniju terapiju, a da pri tome ne snose troškove lečenja, što je veoma važno, posebno u našoj zemlji – izjavio je dr Popadić.

Najveći pomaci u lečenju karcinoma pluća

Karcinom pluća i dalje je među vodećim uzrocima smrtnosti od malignih bolesti, ali su poslednjih godina ostvareni značajni pomaci.

– Najveći pomaci u lečenju karcinoma pluća postignuti su upravo uvođenjem ICI (immune checkpoint inhibitors), odnosno imunoterapije, kako kod metastatskih nesitnoćelijskih, tako i kod ekstenzivnih stadijuma sitnoćelijskih tumora. Daju se u prvoj liniji lečenja kod NSCLC kod kojih nisu pronađene driver alteracije, ali i u drugoj liniji lečenja pacijenata koji su progredirali nakon TKI terapije. U poslednje vreme, upravo kroz kliničke studije, ispituju se i bispecifični konjugati koji kombinuju PD-1 inhibitor i anti-VEGF lek, povećavajući efikasnost i istovremeno smanjujući sistemsku toksičnost – objasnio je dr Popadić.

Prednost kada se sve nalazi pod jednim krovom

Pacijentima je često od presudne važnosti da dijagnostiku, terapiju i podršku dobiju na jednom mestu.

– Jako je važno da se u težnji za što bržom dijagnostikom i što ranijim započinjanjem specifičnog onkološkog lečenja, neophodne dijagnostičke procedure, a potom i donošenje odluka, kao i samo lečenje, sprovode na jednom mestu. U Acibadem Bel Medic bolnici postoji mogućnost da se u kratkom vremenskom intervalu obavi dijagnostika, adekvatan stejdžing, multidisciplinarno sagledavanje, započne i vodi lečenje, dok se zračna terapija realizuje u Acibadem klinikama u Istanbulu ili u referentnim radioterapijskim centrima u zemlji – rekao je dr Popadić.

Dodatna šansa za pacijente bez odlaska u inostranstvo

U Acibadem Bel Medicu trenutno su dostupne kliničke studije za nesitnoćelijski karcinom pluća, a uskoro se očekuju i nove.

– Trenutno se u našoj bolnici, u prvoj liniji lečenja, sprovode dve kliničke studije faze III za metastatski NSCLC, ali vrlo brzo započeće regrutacija pacijenata i za studije faze II za drugu i treću liniju lečenja metastatskog nesitnoćelijskog karcinoma pluća. Takođe, čekamo inicijaciju centra za studiju koja se bavi ispitivanjem bispecifičnog konjugata u kombinaciji sa hemoterapijskim dubletom u lečenju metastatskog kolorektalnog karcinoma. U najavi su i studije za sitnoćelijski karcinom pluća i malignitet mokraćne bešike. Važnost kliničkih istraživanja ogleda se i u terapijskom i u materijalnom aspektu za same pacijente – rekao je dr Popadić.

Onkologija, poezija i lekcije o životu

Pored medicine, dr Popadić se godinama bavi i književnošću. Na pitanje koliko su ga susreti sa pacijentima naučili o ljudskoj snazi, strahu i nadi, odgovara gotovo filozofski.

– Ja sam prvo počeo da se bavim poezijom, rekao bih stidljivo još u srednjoj školi. Kad kažem poezija, mislim na sve vidove umetničkog izražavanja. Umetničko izražavanje je pokušaj da posvedočite o posetama Duha, kada spoznajete ospoljenost beskonačnog u konačnom, u formi. Ta spoznaja, koliko god da donosi radost, istovremeno nas podseća na prolaznost života i činjenicu da sve što je materijalno neumitno stari i nestaje - rekao je dr Zoran Popadić i dodao za kraj:

– S tim u vezi bilo je potpuno prirodno da se opredelim za onkologiju, jer onkološke bolesti pogađaju sam temelj ljudskog bitija, ospoljavajući se na sva tri nivoa postojanja: duh, dušu i telo. Svest o propadljivosti, ali i o bezvremenom aspektu bića, drži čoveka budnim i ne dopušta zatvaranje u sebe. To omogućava da svetlost koja nam neprekidno pristiže usmerimo ka drugom biću. To omogućava da probudimo svest u čoveku koji pati, svest o tome da smisao svom postojanju dajemo jedino tako što se tom postojanju radujemo, ma koliko nam pri tome bilo teško. Zato onkolog mora da bude i lekar i duhovnik i psiholog.

Poruka dr Popadića je jasna: rak danas više nije dijagnoza koja automatski znači gubitak nade, već bolest protiv koje medicina raspolaže sve preciznijim i efikasnijim oružjem, a pacijenti sve većim izgledima za duži i kvalitetniji život.

(eKlinika.rs)