Difuzni B krupnoćelijski limfom može da se izleči: Novi lekovi unapređuju lečenje najrizičnijih pacijenata

Difuzni B krupnoćelijski limfom (DLBCL) jedan je od najčešćih i najagresivnijih oblika non-Hočkinovog limfoma. Iako bolest napreduje brzo, savremeni terapijski pristup omogućava izlečenje velikog broja obolelih.

Agresivan rak krvi koji zahteva brzo lečenje

Difuzni B krupnoćelijski limfom nastaje kada B limfociti počnu nekontrolisano da se dele i umnožavaju. Spada u grupu agresivnih limfoma, zbog čega su rana dijagnoza i pravovremeni početak terapije od presudnog značaja.

Najčešći znak bolesti jeste bezbolno uvećanje limfnih čvorova na vratu, u pazuhu ili preponama, ali limfom može da zahvati i jetru, slezinu ili druge organe. Pored toga, mogu da se jave povišena telesna temperatura, noćno znojenje, neobjašnjiv gubitak telesne mase i izražen umor. Pošto se isti simptomi viđaju i kod brojnih drugih bolesti, dijagnoza često nije jednostavna.

Limfom ne zahvata samo limfne čvorove

Iako bolest najčešće počinje u limfnim čvorovima, difuzni B krupnoćelijski limfom može da nastane gotovo u svakom tkivu. Može da zahvati želudac, creva, centralni nervni sistem, oko i druge organe, zbog čega su simptomi često različiti i zavise od mesta na kojem se bolest razvila.

Prema dostupnim podacima, ovaj podtip čini između 30 i 40 odsto svih non-Hočkinovih limfoma. Češće se dijagnostikuje kod starijih osoba, prosečne životne dobi oko 64 godine, i nešto je učestaliji kod muškaraca nego kod žena. Uprkos agresivnom toku bolesti, napredak u dijagnostici i uvođenje novih ciljnih terapija značajno povećavaju šanse za trajno izlečenje, naročito kada lečenje počne na vreme.

Uzrok bolesti još nije potpuno razjašnjen

Tačan uzrok nastanka difuznog B krupnoćelijskog limfoma još nije poznat. Smatra se da određenu ulogu mogu da imaju virus Epstein-Bar, virusi hepatitisa B i C, hronične infekcije i dugotrajna zapaljenja, kao i pojedini hemijski faktori iz životne sredine, uključujući pesticide. Međutim, nijedan od ovih faktora nije potvrđen kao jedini uzročnik bolesti.

Cilj lečenja nije kontrola bolesti, već potpuno izlečenje

Za razliku od mnogih metastatskih malignih bolesti kod kojih je cilj da se bolest drži pod kontrolom, kod agresivnih limfoma osnovni cilj jeste potpuno izlečenje. Savremena terapija koja traje nekoliko meseci kod velikog broja pacijenata može da dovede do trajnog nestanka bolesti i spreči njen povratak.

Standardna hemioimunoterapija već dve decenije predstavlja osnov lečenja i njome se nakon prve linije terapije izleči oko 60 odsto obolelih.

Novi lek poboljšava rezultate kod pacijenata sa visokim rizikom

Poseban napredak posle gotovo 20 godina donela je primena inovativnog leka polatuzumab vedotina, koji poboljšava ishode lečenja kod pacijenata sa visokim rizikom i onih kod kojih se bolest vratila.

Ovaj ciljani lek pokazao je bolje rezultate kod pacijenata sa nepovoljnim prognostičkim karakteristikama, kao i kod osoba kod kojih se bolest vratila posle početnog uspešnog lečenja. Njegova primena povećava šanse za dugoročnu kontrolu bolesti upravo kod onih bolesnika koji imaju najveći rizik od lošeg ishoda.

Kod jednog dela pacijenata bolest se vraća

Iako većina obolelih dobro reaguje na početnu terapiju, kod određenog broja pacijenata dolazi do relapsa ili bolest uopšte ne odgovori na standardno lečenje.

Statistički podaci pokazuju da oko 60 odsto pacijenata bude izlečeno nakon prve linije terapije, kod 20 do 25 odsto bolest se vrati tokom prve dve godine, a 10 do 15 odsto bolesnika ne reaguje na početno lečenje i razvija refraktarnu bolest.

Upravo ova grupa pacijenata ima najveću korist od novih terapijskih opcija.

Prognoza zavisi od više faktora

Rizik od povratka bolesti procenjuje se pomoću međunarodnog prognostičkog indeksa (IPI), koji uzima u obzir godine života, proširenost bolesti, opšte stanje pacijenta i laboratorijske nalaze.

Pacijenti sa najnižim IPI skorom imaju veoma visoke šanse za izlečenje, koje premašuju 95 odsto. Nasuprot tome, kod osoba sa visokim prognostičkim skorom verovatnoća trajnog izlečenja značajno je manja, zbog čega su upravo njima najpotrebnije inovativne terapije.

Personalizovana medicina menja pristup lečenju

Razvoj molekularne dijagnostike i biomarkera otvara mogućnost da se terapija prilagodi biološkim karakteristikama tumora svakog pojedinačnog pacijenta. Kliničke studije već ispituju kraće terapijske protokole za obolele sa povoljnom prognozom, dok se za visokorizične pacijente razvijaju novi ciljani lekovi koji bi mogli dodatno da povećaju stopu izlečenja.

CAR-T terapija predstavlja sledeći veliki korak

Među najsavremenijim metodama lečenja posebno mesto zauzima CAR-T ćelijska terapija, koja kod dela pacijenata sa relapsom ili refraktarnom bolešću može da dovede do dugotrajnog izlečenja. Ova terapija već je deo kliničke prakse u brojnim evropskim zemljama, ali njena dostupnost i dalje predstavlja izazov zbog izuzetno visokih troškova.

Precizna dijagnoza odlučuje o uspehu lečenja

Lečenje počinje tačnom dijagnozom. Zato je od posebnog značaja analiza uzorka tkiva koju obavlja iskusan hematopatolog. Određivanje podtipa limfoma i njegovih biomarkera omogućava izbor najefikasnije terapije i predstavlja osnov savremenog, personalizovanog lečenja.

(eKlinika.rs)