Previjena žučna kesa često se otkrije slučajno: Da li ovaj neobičan oblik žučne kese može da izazove tegobe

Presavijena žučna kesa predstavlja anatomsku varijaciju kod koje se jedan njen deo, najčešće dno odnosno fundus, presavija preko tela organa. U medicinskoj literaturi ovakav izgled poznat je kao „Frigijska kapa“ (Phrygian cap), jer oblik podseća na karakterističnu kapu koju su nosili stanovnici drevne Frigije. Kod većine ljudi ova osobenost ne izaziva simptome niti sama po sebi predstavlja bolest.

Da li je kod presavijene žučne kese neophodno lečenje?

Nalaz se često otkrije slučajno tokom ultrazvučnog pregleda abdomena, kompjuterizovane tomografije (CT) ili magnetne rezonance (MR). Osoba može godinama da ima ovakav oblik žučne kese, a da za to ne zna i da nema nikakve tegobe. Zbog toga sam izraz „presavijena žučna kesa“ na ultrazvučnom nalazu nije razlog za strah.

Preporučujemo

Važno je, međutim, razlikovati samu anatomsku varijaciju od bolesti žučne kese koje mogu da postoje istovremeno. Kamen u žučnoj kesi, zapaljenje ili promene u žučnim kanalima imaju klinički značaj nezavisno od njenog neobičnog oblika. Upravo simptomi i ostali nalazi određuju da li su potrebni dodatni pregledi ili lečenje.

Zašto nastaje presavijena žučna kesa

Žučna kesa je mali organ smešten ispod jetre koji skladišti i koncentriše žuč, a zatim je oslobađa tokom varenja. Njen oblik najčešće podseća na krušku, ali postoje brojne anatomske varijacije. Presavijanje fundusa preko tela žučne kese jedna je od poznatih varijanti njenog oblika.

Frigijska kapa uglavnom se smatra urođenom anatomskom osobenošću, a ne stečenom bolešću. Naziv opisuje izgled organa i ne znači automatski da postoji poremećaj njegove funkcije. U stručnoj literaturi ova varijanta opisuje se i kod potpuno zdravih osoba bez bolesti bilijarnog sistema.

Novija istraživanja potvrđuju da varijacije oblika žučne kese nisu retkost na snimanjima. U jednoj MRI studiji anatomskih varijacija žučne kese i žučnih puteva, previjeni fundus pronađen je kod 38 od 231 analiziranog MRCP snimka, odnosno kod 16,5 odsto ispitanika. Učestalost se, međutim, razlikuje među istraživanjima i zavisi i od metode kojom se žučna kesa posmatra.

Da li presavijena žučna kesa izaziva bol i druge simptome

Sama presavijenost žučne kese kod većine ljudi ne daje simptome. Stručni radovi Frigijsku kapu uglavnom opisuju kao benignu anatomsku varijantu bez patološkog značaja. Zbog toga se tegobe ne pripisuju automatski obliku žučne kese čim se ovakav nalaz pojavi na ultrazvuku.

Ako postoje bol ispod desnog rebarnog luka, mučnina, povraćanje ili tegobe nakon masnijeg obroka, lekar proverava i druge moguće uzroke. Posebna pažnja usmerava se na kamen u žučnoj kesi, zapaljenje žučne kese i kamen u zajedničkom žučnom kanalu. Ove bolesti mogu da postoje i kod osobe koja istovremeno ima previjenu žučnu kesu.

U literaturi postoje i opisani slučajevi pacijenata kod kojih su se Frigijska kapa i oboljenje žučne kese javili zajedno. To, međutim, ne dokazuje da je previjanje bilo uzrok bolesti kod svakog takvog pacijenta. Klinička slika, laboratorijske analize i snimanja zato imaju veći značaj od samog opisa oblika organa.

Kako se otkriva presavijena žučna kesa

Ultrazvuk abdomena najčešće predstavlja prvi pregled kojim lekar procenjuje žučnu kesu. Na njemu se vide njen oblik, debljina zida, sadržaj, eventualni kamenčići i izgled žučnih puteva. Presavijeni deo ponekad, međutim, otežava prikaz čitavog organa.

Anatomska varijacija u pojedinim situacijama može na snimku da podseća na drugu promenu ili da oteža procenu zida žučne kese. Objavljeni radovi upozoravaju da previjanje ponekad stvara utisak zadebljanog zida ili neobičnog sadržaja. Zato radiolog nalaz tumači zajedno sa simptomima i ostalim rezultatima pregleda.

Kada ultrazvučni nalaz nije dovoljno jasan, lekar u zavisnosti od kliničke slike može da zatraži dodatnu dijagnostiku. CT, magnetna rezonanca i MR holangiopankreatografija (MRCP) daju detaljniji prikaz žučne kese i žučnih puteva u odabranim slučajevima. Izbor pregleda zavisi od simptoma i bolesti na koju lekar sumnja.

Kada presavijena žučna kesa zahteva lečenje

Ako osoba nema simptome i nema drugih patoloških promena, previjena žučna kesa uglavnom ne zahteva posebno lečenje. Operacija nije opravdana samo zato što je fundus žučne kese presavijen.

Kod pacijenata sa simptomima odluka zavisi od njihovog uzroka. Ako se potvrde simptomatski kamenčići, akutni ili hronični holecistitis ili druga bolest bilijarnog sistema, gastroenterolog i hirurg procenjuju dalji postupak. U takvoj situaciji anatomska varijacija predstavlja podatak koji lekar uzima u obzir tokom dijagnostike i planiranja eventualne operacije.

Posebnu pažnju zahtevaju intenzivan ili dugotrajan bol ispod desnog rebarnog luka, povišena temperatura, uporno povraćanje i žutica. Takvi simptomi mogu da ukažu na zapaljenje žučne kese ili zastoj u žučnim putevima i zahtevaju lekarsku procenu. Uzrok tada ne treba unapred pripisivati samoj previjenosti žučne kese.

Šta naučne studije kažu o „Frigijskoj kapi“

U radu „A Phrygian Cap“, objavljenom u časopisu Case Reports in Gastroenterology, autori ovu promenu opisuju kao urođenu anatomsku varijaciju žučne kese koja obično nema patološki značaj i ne izaziva simptome. U prikazanom slučaju promena je pronađena slučajno, a bila je vidljiva i na ranijem snimku magnetne rezonance. Autori naglašavaju značaj radiološkog prepoznavanja ove varijacije kako se ne bi zamenila sa patološkom promenom.

Jedan noviji prikaz slučaja iz 2025. godine pokazuje zašto je razlikovanje anatomskog oblika od prateće bolesti važno. Kod pacijentkinje sa previjenom žučnom kesom potvrđeni su akutni kalkulozni holecistitis i kamen u zajedničkom žučnom kanalu, pa je dijagnoza postavljena kombinovanjem ultrazvuka, CT-a, MRCP-a i hepatobilijarne scintigrafije. Autori ističu da anatomska varijacija može da oteža interpretaciju snimaka, naročito kada pacijent istovremeno ima simptome bilijarne bolesti.

Zato nalaz previjene žučne kese ne treba posmatrati izolovano. Kod osobe bez simptoma najčešće je reč o bezazlenoj anatomskoj osobenosti, dok prisustvo bola, kamena, zapaljenja ili promena u žučnim putevima zahteva zasebnu procenu. Najvažnije pitanje nije samo kakav oblik ima žučna kesa, već da li postoje simptomi i objektivni znaci bolesti.

(eKlinika.rs)