Anoreksija i prejedanje: Velika genetska studija otkriva novu biološku pozadinu poremećaja u ishrani

Poremećaji u ishrani godinama su posmatrani prvenstveno kroz prizmu psihičkog zdravlja, opsesije telesnom težinom i izgledom. Međutim, opsežno istraživanje švedskog Karolinska Institutet, objavljeno u časopisu Nature Mental Health, otkriva da ova stanja imaju duboku i složenu biološku osnovu, koja prevazilazi indeks telesne mase (BMI).

Otkriveni novi markeri rizika do sada nepoznati medicini

Studija je obuhvatila podatke od skoro 40.000 osoba koje pate od nekontrolisanog prejedanja (binge-eating) i oko 25.000 osoba sa dijagnostikovanom anoreksijom nervozom, čiji su genetski profili poređeni sa kontrolnom grupom od više od 1,2 miliona ljudi.

Preporučujemo

Naučnici su identifikovali 6 genetskih markera, koji se dovode u vezu sa prejedanjem i 8 koji imaju veze sa anoreksijom - od kojih dva marker-gena za anoreksiju do sada uopšte nisu bila poznata u medicini.

Takođe je otkriveno da je većina identifikovanih genetskih varijanti potpuno  nezavisna od gena koji određuju koliko je osoba prirodno teška.

- Naši nalazi pokazuju da poremećaji u ishrani nisu samo stvar telesne težine. Mnoge genetske varijante u vezi sa ovim stanjima razlikuju se od varijanti koje utiču na to koliko osoba teži, što pruža znatno nijansiraniju sliku o njihovoj biološkoj osnovi - objašnjava Lu Yi, glavna autorka studije i istraživač na Department of Medical Epidemiology and Biostatistics na Karolinska Institutet.

Anoreksija i prejedanje imaju genetske veze sa drugim stanjima 

Otkriće takozvanog poligenskog skora rizika omogućava uvid u to kako akumulacija ovih malih genetskih promena povećava sklonost ka oboljevanju, ali i ukazuje na zajedničku biološku ranjivost sa drugim neurološkim i mentalnim stanjima.

Studija je takođe otkrila da nošenje određenih markera može ukazivati na zajedničku biološku ranjivost na druge osobine. Na primer, neki markeri za prejedanje su takođe markeri za ponašanje kontrole impulsa, poput pušenja ili preuzimanja rizika, većeg indeksa telesne mase BMI i poremećaja pažnje sa hiperaktivnošću (ADHD).

Markeri za anoreksiju, s druge strane, pokazali su jače genetske veze sa opsesivno-kompulzivnim poremećajem.

Takođe su otkrili da se genetske veze sa prejedanjem i anoreksijom nervozom razlikuju od genetskih faktora koji utiču na indeks telesne mase, iako je telesna težina važan faktor u oba stanja. Autori su istakli da ovo ukazuje na to da se poremećaji u ishrani ne mogu razumeti isključivo u smislu težine ili metabolizma.

Prvi simptomi javljaju se pre 25. godine života

Poremećaji u ishrani pogađaju milione ljudi širom sveta, posebno u zapadnoj Evropi, pri čemu se čak 95 odsto prvih simptoma javlja pre 25. godine života.

Kako ističu naučnici sa Karolinska Institutet, razumevanje da anoreksiju i prejedanje pokreću potpuno različiti biološki mehanizmi predstavlja prekretnicu za medicinu. U budućnosti, ova saznanja trebalo bi da omoguće razvoj ciljanih lekova i individualnih strategija lečenja koje ne tretiraju samo simptome težine, već i specifične neurobiološke uzroke svakog pojedinačnog poremećaja.

(eKlinika.rs)