Akutna mijeloidna leukemija odnela je mladi život Krištine Denkove: Koji simptomi upozoravaju na bolest

Umor koji ne prolazi, česte infekcije, povišena temperatura, modrice koje nastaju bez jasnog razloga i neuobičajena krvarenja mogu da budu prvi znaci akutne mijeloidne leukemije. Ova bolest često počinje simptomima koji podsećaju na virusnu infekciju ili iscrpljenost, ali može brzo da napreduje, zbog čega je važno da se tegobe koje traju ne zanemaruju.

Nekadašnja atletičarka i popularna češka influenserka Kriština Denkova, poznata kao Denkys, preminula je u 24. godini posle trogodišnje borbe sa leukemijom. Bolest joj je dijagnostikovana kada je imala samo 21 godinu.

Tokom lečenja otvoreno je govorila o onome kroz šta prolazi i pružala podršku drugim pacijentima. Podvrgnuta je i transplantaciji koštane srži, ali se bolest vraćala. Samo nekoliko dana pre smrti objavila je poslednji snimak, a njena majka potom je saopštila da je preminula.

Njena priča skrenula je pažnju na akutnu mijeloidnu leukemiju (AML), ozbiljnu malignu bolest krvi i koštane srži koja može da se javi u svim životnim dobima, iako je češća kod starijih osoba.

Šta je akutna mijeloidna leukemija

Akutna mijeloidna leukemija nastaje kada u koštanoj srži počnu nekontrolisano da se stvaraju nezrele, abnormalne mijeloidne ćelije. One se umnožavaju i potiskuju stvaranje zdravih crvenih i belih krvnih zrnaca i krvnih pločica.

Zbog nedostatka normalnih krvnih ćelija mogu da se razviju anemija, povećana sklonost infekcijama i krvarenju. Reč „akutna” znači da bolest, bez lečenja, može brzo da napreduje, ponekad tokom nekoliko nedelja.

Kod većine obolelih nije moguće utvrditi jedan neposredan uzrok. Rizik mogu da povećaju starije životno doba, pušenje, prethodno lečenje određenim vrstama hemioterapije ili zračenjem, izloženost benzenu, pojedini poremećaji krvi i određene genetske promene. Ipak, bolest može da se pojavi i kod mladih ljudi bez poznatih faktora rizika.

Simptomi mogu da liče na infekciju ili iscrpljenost

Početne tegobe često nisu specifične. Mogu da podsećaju na grip, virusnu infekciju, anemiju ili posledice napornog perioda. Među mogućim simptomima su:

• izražen i uporan umor, slabost i malaksalost
• bledilo kože i nedostatak vazduha pri naporu
• povišena temperatura i noćno znojenje
• česte infekcije ili infekcije koje teško prolaze
• lako nastajanje modrica krvarenje iz nosa ili desni
• produženo krvarenje i sitne crvene ili ljubičaste tačke na koži
• bolovi u kostima ili zglobovima
• gubitak apetita i nenameran gubitak telesne mase
• uvećani limfni čvorovi, ređe uvećana jetra ili slezina.

Nijedan od ovih simptoma sam po sebi ne znači da osoba ima leukemiju. Mnogo češće nastaju zbog drugih, manje ozbiljnih stanja. Ipak, kombinacija upornog umora, učestalih infekcija, temperature, modrica i krvarenja zahteva pregled i analizu krvne slike.

Kako se postavlja dijagnoza

Prvi korak najčešće je kompletna krvna slika, koja može da pokaže promene u broju crvenih i belih krvnih zrnaca i trombocita. Ako nalazi pobude sumnju, rade se pregled razmaza krvi i aspiracija ili biopsija koštane srži.

Dodatne analize određuju osobine leukemijskih ćelija i njihove hromozomske i genske promene. Ti rezultati nisu samo potvrda dijagnoze. Oni pomažu lekarima da procene rizik, izaberu terapiju i utvrde da li bi određeni ciljani lek mogao da bude delotvoran.

Kako se leči akutna mijeloidna leukemija

Lečenje zavisi od podtipa bolesti, genetskih promena u ćelijama, godina, opšteg zdravstvenog stanja pacijenta i toga da li je bolest novootkrivena ili se vratila.

Kod pacijenata koji mogu da podnesu intenzivno lečenje terapija često počinje indukcionom hemioterapijom, čiji je cilj postizanje remisije, odnosno smanjenje broja leukemijskih ćelija na nivo na kojem se više ne mogu otkriti standardnim pregledima. Nakon toga sledi konsolidaciona terapija, kojom se uništavaju preostale maligne ćelije i smanjuje rizik od povratka bolesti.

U zavisnosti od nalaza, mogu da se koriste i ciljani lekovi usmereni na određene promene u ćelijama leukemije. Za starije ili zdravstveno osetljivije pacijente postoje manje intenzivne terapijske kombinacije.

Transplantacija matičnih ćelija hematopoeze, često nazivana transplantacijom koštane srži, može da bude preporučena pacijentima kod kojih postoji veći rizik da se bolest vrati, kao i u pojedinim slučajevima povratka AML. To je zahtevno lečenje koje nosi ozbiljne rizike, pa odluka zavisi od karakteristika bolesti, stanja pacijenta i dostupnosti odgovarajućeg davaoca.

Važan deo terapije predstavlja i potporno lečenje, koje može da uključi transfuzije krvi i trombocita, antibiotike i lekove protiv gljivičnih infekcija, kao i mere za sprečavanje komplikacija.

Iako je AML agresivna bolest, ona nije ista kod svih pacijenata. Ishod zavisi od podtipa leukemije, promena u malignim ćelijama, odgovora na terapiju, godina i opšteg zdravstvenog stanja, zbog čega pojedinačna životna priča ne može da predvidi tok bolesti kod druge osobe.

(eKlinika.rs)