Kod skoro polovine hospitalizovanih sa teškim COVID-19 otkrivena reaktivacija uspavanih virusa u telu

Naučnici su kod velikog broja hospitalizovanih pacijenata sa COVID-19 otkrili ponovnu aktivaciju virusa koji mogu dugo da ostanu uspavani u organizmu. Među njima su Epštajn-Bar virus, herpes simpleks virus i citomegalovirus, a pojedine reaktivacije bile su povezane sa težim oblikom bolesti. Istraživači ispituju i moguću vezu ovog fenomena sa produženim COVID-om.

Nova studija i reaktivacija virusa nakon COVID-19 infekcije

Kada se govori o COVID-19, pažnja je uglavnom usmerena na SARS-CoV-2, virus koji izaziva ovu bolest. Međutim, nova istraživanja ukazuju na mogućnost da tokom infekcije važnu ulogu imaju i drugi virusi koji se već nalaze u našem organizmu, ali su do tada bili neaktivni.

Preporučujemo

Studija objavljena u časopisu Nature ispitivala je reaktivaciju takvih virusa kod ljudi hospitalizovanih zbog COVID-19. Rezultati pokazuju da je kod dela pacijenata došlo do ponovne aktivacije nekoliko grupa virusa i da je taj proces bio povezan sa težinom akutnog COVID-19, a u nekim slučajevima i sa simptomima tokom dugotrajnog oporavka.

Uspavani virusi mogu ponovo da postanu aktivni tokom teške bolesti

Mnogi ljudi u organizmu nose viruse koji nakon prvobitne infekcije mogu godinama ili doživotno da ostanu u latentnom, odnosno neaktivnom stanju. U određenim okolnostima, uključujući teške bolesti i promene u funkcionisanju imunskog sistema, neki od njih mogu ponovo da se aktiviraju. Autori nove studije analizirali su podatke više od 1.100 odraslih osoba koje su bile hospitalizovane zbog potvrđene infekcije virusom SARS-CoV-2. Pacijenti su bili uključeni u američku studiju IMPACC, a u trenutku uključivanja nisu bili vakcinisani protiv COVID-19.

Istraživači su analizirali uzorke krvi, briseve nosa i druge uzorke, a deo podataka prikupljali su i do godinu dana nakon prijema pacijenata u bolnicu. Učesnici su takođe bili podeljeni u grupe prema težini COVID-19, što je omogućilo naučnicima da ispitaju postoji li veza između ponovne aktivacije drugih virusa i težeg toka bolesti.

Kod gotovo polovine pacijenata sa teškim COVID-19 otkrivena reaktivacija virusa

Istraživači su u uzorcima pronašli više virusa, a posebno su se usredsredili na porodice Herpesviridae i Anelloviridae, jer su bile često zastupljene među ispitanicima. U porodicu herpes virusa spadaju, između ostalih, herpes simpleks virus tip 1 (HSV-1), Epštajn-Bar virus (EBV) i citomegalovirus (CMV).

Rezultati su pokazali da je kod oko 48 odsto učesnika sa teškim COVID-19 došlo do reaktivacije virusa. Među tim pacijentima, približno dve trećine imalo je samo jedan otkriveni virus tokom akutne faze bolesti. Nisu se svi virusi ponovo aktivirali u istom trenutku. HSV-1 i citomegalovirus, na primer, ponovo su se aktivirali približno 20 dana nakon prijema pacijenata u bolnicu.

Autori studije dr Ester Melamed i dr Kol Megvajer naveli su da je učestalost bila veća nego što se ranije pretpostavljalo. Posebno je važno što reaktivacija nije bila ograničena samo na osobe sa oslabljenim imunskim sistemom, već je zabeležena i kod ljudi koji su pre COVID-19 bili zdravi.

Epštajn-Bar i drugi herpes virusi povezani sa težim ishodima COVID-19

Naučnici su zatim ispitali da li je reaktivacija virusa tokom prvih 40 dana od prijema u bolnicu bila povezana sa težinom COVID-19. Analiza je pokazala nekoliko veza koje bi mogle da budu značajne za razumevanje teških oblika bolesti.

Kod pacijenata čiji je COVID-19 bio klasifikovan kao kritičan, prisustvo Epštajn-Bar virusa, HSV-1 ili citomegalovirusa u uzorcima iz respiratornog sistema bilo je povezano sa većim rizikom od smrti tokom narednih godinu dana. Otkrivanje virusa iz porodice Anelloviridae u određenim imunskim ćelijama bilo je, između ostalog, povezano sa šokom i prijemom na odeljenje intenzivne nege.

Istraživači su pronašli i povezanost između ponovne aktivacije pojedinih virusa i promena u imunskom odgovoru. Reaktivacija virusa iz porodica Herpesviridae i Anelloviridae bila je povezana sa zapaljenskim procesima, uključujući promene nivoa pojedinih citokina, kao i sa promenama metabolita u krvi i ekspresije određenih gena.

Ovi nalazi, međutim, ne znače da su reaktivirani virusi izazvali teži COVID-19. Moguće je i da težak COVID-19 i poremećaji imunskog sistema koji ga prate stvaraju uslove u kojima se uspavani virusi lakše aktiviraju.

Da li ponovna aktivacija virusa ima veze sa produženim COVID-om?

Naučnike je posebno zanimalo šta se sa ovim virusima događa nakon akutne faze bolesti. Zato su ispitali postoji li povezanost između njihove aktivnosti tokom oporavka i simptoma karakterističnih za dugi COVID. Jedan od značajnijih nalaza odnosio se na viruse iz porodice Anelloviridae. Pacijenti kod kojih su ovi virusi bili prisutni u uzorcima tokom dugotrajnog oporavka češće su prijavljivali umor i fizička ograničenja.

Melamed i Megvajer navode da je ovo prvi put da je ova porodica virusa povezana sa dugim COVID-om. Ako buduća istraživanja potvrde vezu, nalazi bi mogli da pruže još jedan trag u pokušajima da se objasni zašto neki ljudi mesecima nakon akutne infekcije imaju izražen umor i druge tegobe.

To ipak ne znači da su naučnici dokazali da Anelloviridae izazivaju dugi COVID. Za sada je utvrđena povezanost, a ne uzročno-posledični odnos.

Zašto rezultate treba tumačiti oprezno

Studija ima nekoliko važnih ograničenja. Pre svega, ona ne može da dokaže da reaktivacija uspavanih virusa izaziva teži COVID-19 ili dugi COVID, već samo da između ovih pojava postoji povezanost.

Važna je i činjenica da su istraživanjem obuhvaćeni nevakcinisani pacijenti zaraženi ranim varijantama virusa SARS-CoV-2. Zbog toga nije poznato da li bi isti rezultati bili dobijeni kod vakcinisanih osoba ili kod ljudi zaraženih kasnijim varijantama virusa.

Na rezultate su mogli da utiču i način merenja količine virusa, vrste uzoraka koje su istraživači imali na raspolaganju i činjenica da određeni uzorci nisu bili dostupni kod svih pacijenata. U vreme kada su kategorije za praćenje pacijenata formirane nije postojala ni stabilna definicija dugog COVID-a, što dodatno ograničava zaključke o njegovoj povezanosti sa reaktivacijom virusa.

Šta bi ovo otkriće moglo da znači za pacijente

Profesor mikrobiologije i imunologije Arturo Kasadeval sa Johns Hopkins Medicine, koji nije učestvovao u istraživanju, ocenio je da klinički značaj ovih rezultata za sada nije jasan. Ipak, smatra mogućim da reaktivacija drugih virusa doprinosi bolesti koju poznajemo kao COVID-19 i dugotrajnom zapaljenju koje se povezuje sa dugim COVID-om.

Pulmolog i specijalista intenzivne medicine dr Džimi Johanes, koji takođe nije učestvovao u studiji, navodi da bi reaktivacija EBV-a, citomegalovirusa i drugih hroničnih virusa mogla dodatno da utiče na zapaljenski i imunski odgovor. Ako buduća istraživanja pokažu da takva reaktivacija neposredno doprinosi lošijim ishodima, lekari bi možda mogli lakše da prepoznaju pacijente sa većim rizikom od komplikacija.

Posebno zanimljivo pitanje odnosi se na produženi COVID. Ako buduće studije potvrde vezu između Anelloviridae i dugotrajnih simptoma, to bi moglo da otvori novi pravac istraživanja uzroka dugog COVID-a, ali potencijalno i novih terapijskih pristupa.

Za sada, međutim, rezultati ne menjaju način lečenja pacijenata i ne dokazuju da reaktivirani virusi izazivaju komplikacije. Studija pre svega pokazuje da se tokom teškog COVID-19 u organizmu može događati mnogo više od same infekcije virusom SARS-CoV-2 i da bi ponovno aktiviranje ranije uspavanih virusa moglo da bude jedan od važnih delova te složene slike.

(eKlinika.rs)