Da li je 45 godina kasno za očinstvo i koje rizike nose godine budućeg oca

Muškarac može da postane otac i posle 45. godine, ali to ne znači da njegove godine nemaju nikakav uticaj na plodnost, tok trudnoće i zdravlje potomstva. Rizici se postepeno povećavaju, ali su za većinu pojedinačnih trudnoća i dalje mali.

Za razliku od žena, muškarci nemaju naglu biološku granicu posle koje više ne mogu da dobiju dete. Proizvodnja spermatozoida može da traje i u poznim godinama, zbog čega se često stiče utisak da godine budućeg oca nisu važne.

Ipak, savremena medicina pokazuje da muška plodnost takođe stari, samo sporije i manje predvidivo. Zbog toga se očinstvo posle 45. godine ne smatra „prekasnim“, ali zahteva realan razgovor o zdravlju, plodnosti i mogućim rizicima.

Šta se posle 45. godine menja kod muškarca

Ne postoji jedna opšteprihvaćena godina od koje muškarac postaje „stariji otac“, ali smernice Američkog urološkog udruženja i Američkog društva za reproduktivnu medicinu kao uznapredovalu starost oca navode 40 godina i više.

Sa starenjem može da dođe do postepenog smanjenja broja i pokretljivosti spermatozoida, promena u njihovom obliku i povećanog oštećenja DNK. To ne znači da će svaki muškarac posle 45. imati problem sa plodnošću. Neki muškarci i u kasnijim godinama imaju uredan spermogram, dok teškoće sa začećem mogu da se pojave i mnogo ranije.

Na kvalitet sperme, osim godina, utiču i pušenje, gojaznost, prekomerno konzumiranje alkohola, hronične bolesti, pojedini lekovi, infekcije, izloženost visokoj temperaturi i upotreba anaboličkih steroida.

Da li godine oca povećavaju rizik od spontanog pobačaja

Podaci ukazuju da se sa godinama oca povećava i rizik od spontanog pobačaja, čak i kada se u obzir uzmu godine majke.

Sistematski pregled i metaanaliza objavljeni u časopisu Human Reproduction Update pokazali su da je, u poređenju sa očevima od 25 do 29 godina, relativni rizik bio oko 23 odsto viši kod muškaraca od 40 do 44 godine, a približno 43 odsto viši kod muškaraca od 45 godina i starijih. To su relativne vrednosti i ne znače da će se spontani pobačaj dogoditi u 23 ili 43 odsto trudnoća.

Na mogućnost začeća i ishod trudnoće utiču godine i zdravstveno stanje oba partnera. Prema stručnim smernicama, godine žene i dalje su najsnažniji pojedinačni pokazatelj ishoda lečenja neplodnosti, ali se ni starost muškarca više ne može zanemarivati.

Da li stariji otac prenosi više genetskih promena

Ćelije od kojih nastaju spermatozoidi neprestano se dele. Što muškarac duže živi, iza njih je veći broj deoba, pa raste mogućnost nastanka novih, takozvanih de novo mutacija.

Starija životna dob oca povezuje se sa nešto većim rizikom od pojedinih retkih genetskih poremećaja, urođenih anomalija i neurorazvojnih ili psihijatrijskih stanja, među kojima se najčešće navode poremećaji iz spektra autizma i shizofrenija.

Ove informacije ne bi trebalo tumačiti kao tvrdnju da će dete starijeg oca imati zdravstveni problem. Relativni rizik za pojedina stanja može biti povećan, ali je njihov apsolutni rizik najčešće i dalje nizak. Uz to, povezanost utvrđena u posmatračkim studijama ne dokazuje da su godine oca jedini ili neposredni uzrok.

Da li je onda 45 godina prekasno za dete

Zdravstveno stanje, odnos partnera, želja za detetom, emocionalna zrelost, podrška porodice i materijalne okolnosti važni su delovi odluke. Mogućnost gubitka posla, bolesti ili finansijskih problema postoji u svakoj životnoj dobi i sama po sebi nije medicinski argument protiv očinstva posle 40.

Ipak, nije mudro ni tvrditi da muškarci mogu neograničeno da odlažu roditeljstvo bez ikakvih posledica. Ako par želi dete, a muškarac ima više od 40 godina, posebno ako postoje hronične bolesti, raniji problemi sa plodnošću ili spontani pobačaji, koristan je pregled urologa ili androloga. Procena može da obuhvati razgovor o zdravstvenom stanju, pregled i spermogram, dok se genetsko savetovanje razmatra kada za to postoji razlog.

45 godina nije prekasno za očinstvo, ali godine oca nisu nevažne. One predstavljaju samo jedan deo mnogo šire procene zdravlja i spremnosti para da postane roditelj.

(eKlinika.rs)