Autofagija posle 60. godine može da ima i neželjene efekte: Gubitak kilograma nije jedina promena u organizmu

Autofagija je poslednjih godina postala jedna od najpopularnijih tema kada se govori o mršavljenju i zdravom starenju. Ipak, važno je znati da autofagija i povremeni post nisu isto.

Povremeni post (intermittent fasting) predstavlja način ishrane koji podrazumeva periode bez unošenja hrane, dok je autofagija prirodan proces u ćelijama organizma tokom kojeg se uklanjaju i recikliraju oštećene ili nepotrebne ćelijske komponente. Periodi gladovanja mogu da podstaknu autofagiju, ali ona ne počinje kod svih ljudi u isto vreme niti je jedini efekat posta.

Zbog toga stručnjaci upozoravaju da se termini često pogrešno koriste kao sinonimi, iako je autofagija zapravo složen biološki proces, a povremeni post samo jedan od načina koji može da ga aktivira. Nova studija pokazuje da godine života značajno utiču na to kako organizam reaguje na ovakav način ishrane. Iako povremeni post može da pomogne u gubitku telesne težine bez obzira na uzrast, kod starijih osoba može da donese i neke neželjene posledice koje mnogi ne očekuju.

Organizam ne reaguje isto sa 30 i sa 60 godina

Povremeni post najčešće se sprovodi na dva načina. Jedan podrazumeva da se svi obroci unesu tokom osam sati, dok se narednih 16 sati ne jede. Drugi model, poznat kao dijeta 5:2, zasniva se na normalnoj ishrani pet dana u nedelji i značajnom smanjenju kalorijskog unosa tokom preostala dva dana.

Nova analiza objavljena u stručnom časopisu Nutrients obuhvatila je 28 kliničkih studija sa više od 1.800 odraslih osoba. Rezultati su pokazali da povremeni post dovodi do smanjenja telesne težine i indeksa telesne mase (BMI) kod većine ispitanika, bez obzira na pol i starost.

Međutim, istraživači su otkrili da metaboličke promene koje prate gubitak kilograma nisu iste kod mlađih i starijih osoba. Dok organizam mlađe osobe uglavnom lakše podnosi periode bez hrane, kod starijih ljudi posledice mogu da budu složenije.

Gubitak kilograma ne znači uvek i bolje zdravlje

Jedan od najvažnijih nalaza studije odnosi se na sastav izgubljene telesne mase. Kada mršavimo, cilj je da organizam troši masne naslage, a ne mišiće. Međutim, istraživači su utvrdili da značajan deo izgubljenih kilograma tokom povremenog posta može da potiče upravo od gubitka mišićne mase.

Poznato je da tokom procesa mršavljenja između 20 i 30 odsto izgubljene težine često otpada na mišiće. U jednoj od analiziranih studija čak 65 procenata izgubljene telesne mase činilo je nemasno tkivo, odnosno mišići.

To je posebno važno za osobe starije od 60 godina, jer sa godinama prirodno dolazi do postepenog smanjenja mišićne mase i snage. Ovaj proces, poznat kao sarkopenija, može da poveća rizik od padova, preloma, smanjene pokretljivosti i gubitka samostalnosti. Drugim rečima, osoba može da bude zadovoljna manjim brojem na vagi, a da istovremeno izgubi deo mišića koji su ključni za očuvanje zdravlja i vitalnosti.

Kako da se tokom povremenog posta sačuvaju mišići

Dobra vest je da gubitak mišićne mase nije neizbežan. Sve više istraživanja pokazuje da kombinacija povremenog posta sa fizičkom aktivnošću, posebno treningom snage, može značajno da smanji rizik od gubitka mišića. Naučnici su utvrdili da osobe koje su tokom povremenog posta redovno vežbale nisu gubile mišićnu masu u istoj meri kao oni koji nisu bili fizički aktivni.

U jednoj studiji ispitanici koji su kombinovali naizmenično gladovanje sa vežbanjem izgubili su oko šest kilograma telesne težine, pri čemu je čak pet kilograma otpalo na masne naslage, dok mišićna masa praktično nije bila ugrožena. Zbog toga stručnjaci preporučuju dovoljan unos proteina i redovne vežbe snage svima koji se odluče za ovakav režim ishrane, naročito nakon pedesete godine života.

Neočekivan nalaz: Porast LDL holesterola

Iako se povremeni post često povezuje sa poboljšanjem metaboličkog zdravlja, istraživače je iznenadio još jedan rezultat. Kod velikog broja ispitanika zabeležen je porast LDL holesterola, poznatog kao „loš" holesterol.

Ovaj nalaz privukao je posebnu pažnju jer su neka ranija istraživanja pokazivala suprotan efekat. Autori studije upozoravaju da osobe koje praktikuju povremeni post ne bi trebalo da zanemare redovne laboratorijske kontrole.

Čak i kada dolazi do poboljšanja telesne težine, nivoa šećera u krvi ili triglicerida, važno je pratiti i vrednosti holesterola kako bi se procenio ukupni uticaj ovog načina ishrane na zdravlje srca i krvnih sudova.

Povremeni post može da bude koristan, ali nije za svakoga isti

Rezultati istraživanja ne znače da treba odustati od povremenog posta ili pokušaja aktiviranja autofagije. Naprotiv, studija potvrđuje da ovaj pristup može da bude efikasan alat za kontrolu telesne težine. Međutim, pokazuje i da ne postoji univerzalno rešenje koje jednako odgovara svima.

Dok mlađe osobe uglavnom lakše podnose periode gladovanja, kod starijih je potrebno više pažnje posvetiti očuvanju mišićne mase, unosu proteina i redovnom praćenju zdravstvenih parametara.

Ovo nije čudesno rešenje za zdravlje i dugovečnost

Poslednjih godina autofagija se često predstavlja kao gotovo magični mehanizam koji usporava starenje i štiti od brojnih bolesti. Iako nauka potvrđuje da ovaj proces ima važnu ulogu u održavanju zdravlja ćelija, stručnjaci upozoravaju da ne treba očekivati čuda. Povremeni post može da pomogne u mršavljenju i poboljšanju pojedinih metaboličkih parametara, ali i da njegov uticaj zavisi od godina života, telesne kondicije i opšteg zdravstvenog stanja.

Zato ga treba posmatrati kao jedan od alata za očuvanje zdravlja, uz pravilnu ishranu, fizičku aktivnost, kvalitetan san i redovne lekarske kontrole, a ne kao univerzalni recept za dugovečnost i idealnu telesnu težinu.

(eKlinika.rs)