Naučnici otkrili zajednički potpis starenja: Nisu važne samo godine u ličnoj karti

Zašto neki ljudi sa 70 godina planinare, putuju i vode aktivan život, dok se drugi već u pedesetim bore sa ozbiljnim zdravstvenim problemima? Odgovor možda leži u nečemu što naučnici nazivaju biološka starost. To nije broj svećica na rođendanskoj torti, već stanje u kojem se zaista nalazi naš organizam.

U velikom međunarodnom istraživanju objavljenom u časopisu Nature, naučnici su analizirali više od 11.000 uzoraka tkiva ljudi i životinja pokušavajući da otkriju šta se zapravo dešava u organizmu dok starimo. Rezultati sugerišu da starenje ostavlja veoma prepoznatljiv biološki trag, gotovo isti kod miševa, pacova, majmuna i ljudi. Drugim rečima, bez obzira na vrstu, telo stari po sličnom obrascu.

Šta se dešava u organizmu dok starimo?

Istraživači su otkrili da se sa godinama pojačavaju procesi povezani sa hroničnom upalom, oštećenjem ćelija i smanjenom sposobnošću organizma da proizvodi energiju. Istovremeno slabe mehanizmi koji pomažu obnovu tkiva i održavanje zdravih ćelija.

To ne znači da postoji jedan simptom koji otkriva starenje, ali upravo ovi procesi stoje iza mnogih pojava koje ljudi često primećuju kako godine prolaze: bržeg zamaranja, sporijeg oporavka nakon bolesti, gubitka mišićne snage, većeg rizika od srčanih bolesti, dijabetesa i drugih hroničnih oboljenja.

Tri molekula koja mogu da otkriju koliko brzo starimo

Posebnu pažnju naučnika privukla su tri molekula koja su se stalno pojavljivala kao pokazatelji ubrzanog starenja i većeg zdravstvenog rizika:

• CDKN1A
• LGALS3
• GPNMB

Njihovi nivoi bili su povišeni ne samo kod starijih organizama već i kod osoba koje su imale veći rizik od bolesti i smrtnosti. U budućnosti bi upravo ovakvi markeri mogli da pomognu lekarima da procene koliko brzo organizam stari i da na vreme prepoznaju povećan zdravstveni rizik.

Dobra vest: starenje nije potpuno neizbežan proces

Ono što ovo istraživanje čini posebno zanimljivim jeste činjenica da proces starenja nije delovao potpuno nepromenljivo.

Kada su naučnici analizirali životinje koje su bile na režimu kalorijskog ograničenja, kao i pojedine modele poznate po dužem životnom veku, otkrili su da su znakovi biološkog starenja bili znatno slabiji. S druge strane, hronične bolesti, upale i različiti oblici ćelijskog stresa ubrzavali su pojavu istih molekularnih promena.

Najveće iznenađenje: organizam prolazi kroz fazu podmlađivanja

Možda najfascinantnije otkriće dolazi iz proučavanja embrionalnog razvoja. Naučnici su pronašli dokaze da tokom ranog razvoja organizam prolazi kroz svojevrsno „podmlađivanje“, period u kojem se biološka starost privremeno smanjuje pre nego što proces starenja ponovo započne.

To otvara potpuno nova pitanja o tome da li bi jednog dana bilo moguće aktivirati slične mehanizme i kod odraslih ljudi.

Šta ovo znači za budućnost medicine?

Iako smo još daleko od „leka protiv starenja“, ovo istraživanje predstavlja jedan od najvažnijih koraka ka razumevanju zašto starimo i zašto ne starimo svi istom brzinom.  Možda najveća vrednost ovog otkrića nije u produžavanju života za nekoliko godina, već u mogućnosti da se produže godine provedene u zdravlju, energiji i dobroj funkcionalnosti. A upravo to je ono čemu moderna medicina sve više teži.

(eKlinika.rs)