Rak dojke pre 40. godine često je agresivniji: Ove žene imaju najveći rizik, a simptome lako previde

Rak dojke najčešće se povezuje sa ženama starijim od 50 godina, ali ova bolest može da se razvije i mnogo ranije. Iako je rizik kod mlađih žena znatno manji nego u kasnijem životnom dobu, stručnjaci upozoravaju da se tumori otkriveni pre 40. godine često ponašaju agresivnije, brže rastu i ranije daju metastaze.

Ko je u povećanom riziku od raka dojke pre 40. godine?

Dodatni problem predstavlja činjenica da se rutinski mamografski pregledi uglavnom ne preporučuju ženama mlađim od 45 ili 50 godina, osim ako pripadaju grupi sa povećanim rizikom. Zbog toga se bolest kod mlađih pacijentkinja neretko otkriva u uznapredovalom stadijumu. Većina mladih žena nikada neće oboleti od raka dojke, ali pojedini faktori mogu značajno da povećaju verovatnoću razvoja bolesti.

Najveći rizik imaju žene koje imaju majku, sestru ili drugu blisku srodnicu kojoj je rak dojke dijagnostikovan pre 45. godine, one koje nose mutacije gena BRCA1 ili BRCA2, ili su detinjstvu ili adolescenciji primale zračnu terapiju u predelu grudnog koša zbog drugih malignih bolesti.

Nasledne mutacije BRCA gena posebno su značajne jer povećavaju rizik od razvoja raka dojke tokom života, ali i verovatnoću da se bolest javi u mlađem životnom dobu. Istovremeno, tumori povezani sa ovim mutacijama često imaju agresivniji tok.

Zašto je rak dojke kod mlađih žena često agresivniji?

Kod mlađih pacijentkinja češće se dijagnostikuju tumori visokog stepena maligniteta. Takve ćelije brzo rastu, intenzivnije se dele i imaju veću sklonost širenju na okolna tkiva i udaljene organe. Sa druge strane, upravo zbog brzog rasta ovi tumori često dobro reaguju na hemoterapiju i radioterapiju, koje deluju na ćelije koje se intenzivno umnožavaju.

Trostruko negativni rak dojke češći je kod mlađih žena

Jedan od najvećih izazova predstavlja trostruko negativni rak dojke, podtip koji se češće javlja kod mlađih žena.

Za razliku od drugih oblika bolesti, ovaj tumor nema receptore za estrogen i progesteron niti povećanu ekspresiju HER2 proteina. Zbog toga hormonska terapija i lekovi usmereni na HER2 receptor nisu efikasni, pa su mogućnosti lečenja ograničenije.

Ipak, poslednjih godina razvijene su nove terapijske opcije koje poboljšavaju rezultate lečenja i kod ovog podtipa bolesti.

Zašto je dijagnozu kod mlađih žena teže postaviti?

Jedan od razloga jeste građa dojke. Kod mlađih žena dojke su obično gušće, odnosno sadrže više žlezdanog nego masnog tkiva. Takva struktura otežava uočavanje tumora na mamografiji, pa se po potrebi koriste i druge dijagnostičke metode, poput ultrazvuka ili magnetne rezonance.

Zbog toga je važno da žene poznaju izgled i strukturu svojih dojki i da se jave lekaru ukoliko primete bilo kakvu novu promenu.

Lečenje je slično, ali postoje važne razlike

Izbor terapije zavisi od stadijuma bolesti, bioloških karakteristika tumora i opšteg zdravstvenog stanja pacijentkinje, a ne samo od godina. Lečenje može da obuhvati operaciju, hemoterapiju, radioterapiju, hormonsku terapiju, ciljanu ili biološku terapiju (kada za to postoje indikacije).

Kod mlađih žena često se, kada je to moguće, primenjuje poštedna operacija dojke, kojom se uklanja samo tumor uz očuvanje većeg dela dojke. Nakon takvog zahvata najčešće slede zračenje ili druga onkološka terapija. Ako je neophodna mastektomija, danas se kod najvećeg broja pacijentkinja planira i rekonstrukcija dojke, čime se postiže bolji estetski rezultat i poboljšava kvalitet života.

Lečenje može da utiče na plodnost

Jedno od najvažnijih pitanja za žene koje još planiraju trudnoću jeste očuvanje reproduktivne sposobnosti. Hemoterapija i zračenje mogu da oštete jajnike i smanje rezervu jajnih ćelija, što kod pojedinih žena dovodi do privremenog, ali nekada i trajnog gubitka plodnosti.

Zbog toga stručnjaci preporučuju da se razgovor o planiranju porodice vodi pre početka lečenja.

Na raspolaganju su različite metode očuvanja fertiliteta, uključujući zamrzavanje jajnih ćelija ili embriona, kao i primenu pojedinih lekova koji tokom hemoterapije privremeno "uspavljuju" funkciju jajnika kako bi se smanjilo njihovo oštećenje.

Rak dojke utiče i na emocionalno i seksualno zdravlje

Osim fizičkih posledica, dijagnoza raka dojke u mlađem životnom dobu često donosi veliki psihološki teret. Lečenje može da izazove umor, mučninu, prevremenu menopauzu, promene seksualne želje i zabrinutost zbog izgleda tela, partnerstva i planiranja porodice.

Zbog toga je psihološka podrška važan deo lečenja, jednako kao i razgovor sa partnerom, porodicom i zdravstvenim timom.

Kakva je prognoza?

Napredak u dijagnostici i lečenju značajno je poboljšao izglede za izlečenje raka dojke.

Kada se bolest otkrije u ranoj fazi i ograničena je na dojku, mogućnost dugoročnog preživljavanja danas je veoma visoka. Prognoza zavisi od stadijuma bolesti, bioloških osobina tumora i odgovora na terapiju, zbog čega je rano otkrivanje i dalje jedan od najvažnijih faktora uspešnog lečenja.

Kada treba razgovarati sa lekarom?

Iako je rak dojke pre 40. godine relativno redak, svaka nova promena na dojci zahteva pregled. Ne treba zanemariti kvržicu koja ne prolazi, promene oblika ili veličine dojke, uvlačenje kože ili bradavice, iscedak iz bradavice (naročito ako je krvav), crvenilo ili otok koji ne prolaze.

Žene koje imaju opterećenu porodičnu anamnezu ili potvrđenu mutaciju BRCA gena trebalo bi da sa lekarom razgovaraju o ranijem početku skrininga i genetskom savetovanju.

(eKlinika.rs)