Nove smernice za skrining raka debelog creva: Uvedeni testovi krvi i kućni testovi stolice

Američko udruženje za borbu protiv raka (American Cancer Society - ACS) objavilo je ažurirane smernice za skrining kolorektalnog karcinoma, uvodeći nove neinvazivne metode testiranja koje bi mogle da povećaju obuhvat preventivnih pregleda i doprinesu ranijem otkrivanju bolesti.

Rak debelog creva sve češći kod mlađih osoba

Kolorektalni karcinom predstavlja treći najčešći malignitet u svetu i drugi vodeći uzrok smrti od raka. Posebnu zabrinutost izaziva porast broja slučajeva kod osoba mlađih od 50 godina, što je trend koji se poslednjih godina beleži u mnogim zemljama.

Istraživanja pokazuju da je rak debelog creva danas jedan od vodećih uzroka smrti od malignih bolesti među mlađim odraslim osobama. Upravo zbog toga stručnjaci insistiraju na ranijem i dostupnijem skriningu.

Iako kolonoskopija i dalje ostaje zlatni standard u otkrivanju raka debelog creva i rektuma, stručnjaci sada preporučuju i određene testove iz stolice koji mogu da se urade kod kuće, kao i jedan test iz krvi za osobe koje odbijaju ili ne mogu da obave preporučene preglede.

Skrining od 45. godine života

Prema novim preporukama, osobe sa prosečnim rizikom trebalo bi da započnu redovan skrining sa navršenih 45 godina života. Pregledi se preporučuju do 75. godine, a kod pojedinih osoba mogu da se nastave i do 85. godine, u zavisnosti od opšteg zdravstvenog stanja i očekivanog životnog veka.

Osobe sa povećanim rizikom, poput onih sa porodičnom istorijom bolesti ili određenim genetskim sindromima, mogu da imaju potrebu da skrining započnu ranije i da ga obavljaju češće.

Novi testovi iz stolice koji se rade kod kuće

Među najvažnijim novinama nalaze se savremeniji testovi iz stolice koji otkrivaju molekularne promene povezane sa kolorektalnim karcinomom.

Jedan od njih je Cologuard, unapređeni multitarget DNK test koji analizira prisustvo skrivenog krvarenja i promena u DNK ćelija koje se izlučuju stolicom. Drugi je ColoSense, noviji test koji, pored tragova krvi, ispituje i RNK markere povezane sa razvojem tumora. Oba testa imaju odobrenje američke Agencije za hranu i lekove (FDA), mogu da se urade kod kuće i preporučuju se na svake tri godine.

U smernice uključen i test iz krvi

Po prvi put u preporuke je uključen i test iz krvi pod nazivom Shield, koji otkriva fragmente tumorske DNK prisutne u krvotoku.

Iako je i ovaj test dobio regulatorno odobrenje, stručnjaci upozoravaju da je manje efikasan u otkrivanju najranijih stadijuma bolesti u poređenju sa testovima iz stolice. Zbog toga ACS preporučuje da se test iz krvi prvenstveno koristi kod osoba koje odbijaju ili ne uspeju da obave kolonoskopiju ili visokosenzitivne testove iz stolice.

Kolonoskopija ostaje zlatni standard

Bez obzira na nove mogućnosti, kolonoskopija i dalje predstavlja najpouzdaniji metod za rano otkrivanje raka debelog creva. Posebno je važno naglasiti da svaki pozitivan nalaz dobijen testom iz stolice ili krvi mora da bude potvrđen kolonoskopijom, idealno u roku od šest meseci.

Stručnjaci upozoravaju na to da veliki broj pacijenata nakon pozitivnog rezultata ne nastavi dijagnostičku obradu, čime se gubi ključna prednost ranog otkrivanja bolesti.

Razlozi za to mogu da budu različiti: od nerazumevanja značaja dodatnog pregleda i teškoća pri zakazivanju termina, do straha od procedure, pripreme za pregled ili odsustva sa posla.

Stručnjaci veruju da veći izbor metoda može da smanji prepreke i motiviše više ljudi da učestvuju u programima ranog otkrivanja bolesti. Dodatni problem predstavlja činjenica da samo polovina američke populacije zna da postoje testovi za rak debelog creva koji mogu da se urade kod kuće.

Rano otkrivanje spašava živote

Najveća prednost skrininga jeste mogućnost da se bolest otkrije u fazi kada je izlečenje najuspešnije. Kada se kolorektalni karcinom dijagnostikuje u ranom stadijumu, petogodišnje preživljavanje prelazi 90 procenata.

Zbog toga stručnjaci naglašavaju da je najbolji test upravo onaj koji će osoba zaista da uradi.

Kolonoskopija ostaje najprecizniji pregled, ali za mnoge pacijente kućni testovi predstavljaju prihvatljiviju opciju. Cilj novih smernica nije zamena kolonoskopije, već povećanje broja pregledanih osoba i ranije otkrivanje što većeg broja slučajeva raka debelog creva.

Poruka stručnjaka je jasna: izbor metode je važan, ali je još važnije da skrining bude obavljen na vreme.

(eKlinika.rs)