Mnogi misle da je u pitanju bezazlen osip, a lekari upozoravaju da može da bude prvi znak retke bolesti

Ljubičasti osip oko očiju, slabost mišića, otežano penjanje uz stepenice ili ustajanje iz stolice, ali i pojačano opadanje kose mogu da budu prvi znaci dermatomiozitisa - retke autoimune bolesti koja ne zahvata samo kožu, već i mišiće. Kod pojedinih pacijenata bivaju zahvaćeni pluća, srce i digestivni sistem.

Šta je dermatomiozitis? 

Zbog raznovrsnih simptoma bolest se često prepozna tek kada upala već uznapreduje, pa lekari upozoravaju da su rana dijagnoza i pravovremeno lečenje ključni za očuvanje kvaliteta života.

Preporučujemo

Dermatomiozitis pripada grupi idiopatskih inflamatornih miopatija, odnosno autoimunih bolesti kod kojih imunski sistem greškom napada sopstvene mišiće i sitne krvne sudove kože. Posledica su upala, slabost mišića i karakteristične promene na koži, koje se kod nekih pacijenata pojavljuju mesecima pre nego što nastanu prvi problemi sa pokretljivošću.

Iako može da se razvije u bilo kom životnom dobu, bolest se najčešće dijagnostikuje između 50. i 70. godine života. Žene obolevaju gotovo dva puta češće od muškaraca, a nije neuobičajeno da istovremeno imaju i neku drugu autoimunu bolest, poput sistemskog lupusa ili reumatoidnog artritisa.

Zašto se javlja bolest? 

Tačan uzrok dermatomiozitisa još nije razjašnjen. Smatra se da bolest nastaje kao posledica složenog međusobnog delovanja genetske predispozicije i faktora iz spoljašnje sredine. Kao mogući okidači navode se virusne infekcije, pojedini lekovi, poremećaj rada imunskog sistema, ali i određeni hemijski agensi.

Kod starijih osoba dermatomiozitis ponekad može da bude povezan sa prisustvom malignih bolesti, zbog čega se nakon postavljanja dijagnoze savetuje detaljna onkološka obrada.

Koji su najupečatljiviji simptomi? 

Najupadljiviji znak bolesti jesu promene na koži. Karakterističan je ljubičast ili tamnocrven osip koji se javlja oko očiju, na licu, vratu, ramenima ili gornjem delu grudnog koša. Čest nalaz su i Gotronove papule - crvenoljubičaste promene iznad zglobova šaka, laktova i kolena. Koža može da postane gruba, suva i izrazito osetljiva na sunčevu svetlost, a kod pojedinih pacijenata upala kože glave dovodi i do pojačanog opadanja kose.

Pored promena na koži, bolest izaziva progresivnu slabost mišića. U početku svakodnevne aktivnosti postaju napornije: penjanje uz stepenice, ustajanje iz kreveta ili podizanje predmeta iznad glave zahtevaju sve više napora. Kako bolest napreduje, mogu da se jave bolovi u mišićima, hronični umor, povišena telesna temperatura, gubitak telesne mase, promuklost i otežano gutanje.

Kod pojedinih obolelih javlja se i Rejnoov fenomen, poremećaj cirkulacije zbog kojeg prsti na rukama i nogama na hladnoći ili tokom stresa prvo pobele, zatim pomodre, a nakon zagrevanja postanu crveni i bolni. Ovaj simptom često predstavlja jedan od prvih znakova bolesti i može da prethodi drugim tegobama.

Koje analize mogu da ukažu na dijagnozu

Dermatomiozitis, međutim, nije ograničen samo na kožu i mišiće. Kod težih oblika bolesti upalni proces može da zahvati pluća, srce i digestivni sistem. Tada se javljaju otežano disanje, uporan kašalj, poremećaji srčanog ritma ili problemi sa gutanjem, što značajno povećava rizik od komplikacija.

Dijagnoza se postavlja na osnovu kliničkog pregleda, laboratorijskih analiza i savremenih dijagnostičkih metoda. Povišene vrednosti kreatin-kinaze i drugih mišićnih enzima ukazuju na oštećenje mišića, dok se određivanjem specifičnih autoantitela mogu prepoznati različiti podtipovi bolesti. Magnetna rezonanca, elektromiografija i biopsija kože ili mišića dodatno potvrđuju dijagnozu i procenjuju stepen oštećenja.

Postoji li terapija koja leči bolest u potpunosti?

Iako za dermatomiozitis još ne postoji terapija koja potpuno uklanja bolest, savremeni način lečenja omogućava uspešnu kontrolu simptoma i usporavanje njenog napredovanja.

Lečenje najčešće podrazumeva primenu kortikosteroida i imunosupresivnih lekova, a kod težih oblika bolesti koriste se intravenski imunoglobulini ili biološka terapija. Važan deo oporavka čine fizikalna terapija i redovno vežbanje prilagođeno mogućnostima pacijenta, kao i zaštita kože od sunčevog zračenja.

Poslednjih godina naučna istraživanja donela su značajan napredak u razumevanju dermatomiozitisa. Otkriveno je više specifičnih autoantitela koja omogućavaju preciznije određivanje toka bolesti i procenu rizika od komplikacija. Posebnu pažnju privuklo je autoantitelo anti-MDA5, koje se povezuje sa povećanim rizikom od razvoja intersticijske bolesti pluća, jedne od najtežih komplikacija dermatomiozitisa.

Šta je amiopatski dermatomiozitis? 

Još jedna zanimljiva činjenica jeste da postoji oblik bolesti poznat kao amiopatski dermatomiozitis, kod kojeg pacijenti imaju sve karakteristične promene na koži, ali godinama nemaju slabost mišića. Uprkos tome, kod njih i dalje postoji mogućnost razvoja ozbiljnih komplikacija, zbog čega su redovne kontrole i rano prepoznavanje bolesti od izuzetnog značaja.

Iako se ubraja u retke bolesti, dermatomiozitis danas može uspešno da se drži pod kontrolom zahvaljujući ranijem postavljanju dijagnoze i savremenim terapijama. Upravo zato svaki uporan osip praćen slabošću mišića, Rejnoovim fenomenom ili neobjašnjivim umorom zahteva pregled lekara, jer pravovremeno lečenje može značajno da uspori napredovanje bolesti i spreči trajna oštećenja.

(eKlinika.rs)